Prawo spadkowe

Na czym polega wydziedziczenie?

Wydziedziczenie

Wydziedziczenie pozbawia uprawnionego możliwości spadkobrania poprzez powołanie innych spadkobierców lub sporządzenie testamentu negatywnego ( nie powołującego nikogo do spadku, wskazuje natomiast, kogo spadkodawca wyłącza od dziedziczenia). Powoduje wyłączenie spadkobiercy od dziedziczenia po spadkodawcy, ponadto jednak pozbawia go zachowku. Spadkodawca jeszcze za swego życia - w testamencie - postanawia o wydziedziczeniu danej osoby.

Kogo można wydziedziczyć?

Wydziedziczyć można jedynie osoby, które są uprawnione do zachowku, czyli:

• zstępnych spadkodawcy,

• jego rodziców

• i małżonka.

Zachowek łączy się z pewnym uczuciem etycznym, zgodnie z którym najbliżsi spadkodawcy powinni uzyskać jakakolwiek korzyść majątkową spadku. Wydziedziczenie pozbawiające zachowku osoby bliskie spadkodawcy, nie może być stosowane w sposób niekontrolowany, swobodny. Dlatego też ustawodawca zamieścił w przepisach prawa katalog okoliczności , które uzasadniają wydziedziczenie spadkobiercy.

Jakie są przyczyny wydziedziczenia?

Katalog przyczyn wydziedziczenia zawarty w Kodeksie cywilnym ma charakter zamknięty. Jeżeli spadkodawca powoła się na okoliczności inne niż te, zawarte w katalogu wydziedziczenie będzie prawnie nieskuteczne. Przyczynę wydziedziczenia należy podać w testamencie.

Spadkodawca może pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku tylko, jeżeli uprawniony do zachowku:

1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci.

3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Wydziedziczeni jest ważne w przypadku gdy przyczyna wydziedziczenia wynika jasno z treści testamentu. Spadkodawca nie przywołując okoliczności uzasadniających decyzje wydziedziczenia, nie jest w stanie wydziedziczyć krewnego wg prawa.

Jakie skutki wywołuje wydziedziczenie?

Wydziedziczenie spadkodawcy powoduje przede wszystkim ten skutek, że nie może on dziedziczyć po spadkodawcy, który go wydziedziczył.

Wydziedziczenie pozbawia uprawnionego zachowku. Wiąże się z niemożnością dziedziczenia po określonym spadkobiercy. Wydziedziczenie różni się od testamentu negatywnego, gdyż w przypadku testamentu negatywnego spadkobierca wyłączony jest od dziedziczenia po spadkodawcy, nie traci jednak możliwości skorzystania z instytucji zachowku. Należy jednak wspomnieć, iż wydziedziczenie pomimo tego, że pozbawia spadku, udziału spadkowego oraz zachowku, nie wyklucza uzyskania korzyści majątkowej ze spadku w postaci zapisu.

Wydziedziczenie ma zawsze charakter ściśle osobisty, tylko osoba, które dopuściła się co najmniej jednego z czynów opisanych w katalogu przesłanek, może zostać wydziedziczona. A więc zstępni wydziedziczonego nie ponoszą żadnych skutków wydziedziczenia, chyba, że ich także dotyczy jakakolwiek z przesłanek wydziedziczenia.

Czy wydziedziczenie ma charakter ostateczny?

Skutki wydziedziczenia można zniwelować na kilka sposobów, jak np. przebaczenie wydziedziczonemu przez spadkodawcę, wtedy nie jest konieczna zmiana treści ostatecznej woli testatora (Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 14 czerwca 1971 r. III CZP 24/71). Oczywiście przebaczenie musi mieć miejsce po wydziedziczeniu uprawnionego do zachowku.

W przypadku, gdy spadkobierca zmieni treść testamentu, sporządzi nowy lub odwoła już sporządzony wydziedziczenie również zostaje anulowane.

Jeżeli sąd uznał wydziedziczenie za nieważne, to testament tylko w tym zakresie (tj. pozbawienia zachowku) jest nieskuteczny - nie wpłynie to na pozostałe rozrządzenia testamentowe i na dziedziczenie.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. -Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zmianami)