Koszty pogrzebu jako długi spadkowe przy obliczaniu wartości spadku

Koszty pogrzebu jako długi spadkowe przy obliczaniu wartości spadku

Zgodnie z art. 922 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że granice obowiązku zwrotu kosztów pogrzebu wyznaczają przyjęte powszechnie zwyczaje w danym środowisku. Nie budzi wątpliwości, że obowiązek ten obejmuje zwrot kosztów bezpośrednio związanych z pogrzebem takich jak przewóz zwłok, nabycie trumny, zakup miejsca na cmentarzu, ale również koszty postawienia nagrobka, wydatki na wieńce i kwiaty, zakup odzieży żałobnej oraz poczęstunek osób biorących udział w pogrzebie. Koszty pogrzebu spadkodawcy ograniczają zwyczaje przyjęte w danym środowisku, do którego zmarły należał.

W orzecznictwie wskazuje się, że wystawienie nagrobka mieści się w pojęciu kosztów pogrzebu. W uchwale z 22 listopada 1988r., III CZP 86/88 Sąd Najwyższy stwierdził, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że do kosztów pogrzebu zalicza się wydatki poniesione na postawienie nieskromnego, odpowiadającego miejscowym zwyczajom nagrobka (orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 25 lipca 1967 r. – OSNCP 1968, poz. 48; z dnia 8 maja 1969 r. – OSNCP 1970, poz. 129 i z dnia 13 listopada 1969 r. – OSPiKA 1971, poz. 140). W innym miejscu uzasadnienia tej uchwały wskazano, że koszty pogrzebu w ścisłym tego słowa znaczeniu obejmują wydatki na zakup trumny, nabycie miejsca na grób i wydatki na pokrycie kosztów ceremonii pogrzebowej. Stanowisko takie wyrażone zostało także w szeregu innych orzeczeń i uznawane jest za pogląd ugruntowany w orzecznictwie (vide: wyr. SN z 25.7.1967 r., I CR 81/67, OSN 1968, Nr 3, poz. 48; wyr. SN z 8.5.1969 r., II CR 114/69, OSN 1970, Nr 7–8, poz. 129 oraz wyr. SN z 13.11.1969 r., II CR 326/69, OSP 1971, Nr 7, poz. 140 z glosami Z. Radwańskiego i J. Gwiazdomorskiego, OSP 1971, Nr 7, poz. 140; wyr. SN z 3.6.1980 r., II CR 148/80, OSN 1981, Nr 2–3, poz. 29; uchw. SN z 22.11.1988 r., III CZP 86/88, OSN 1989, Nr 12, poz. 201 z glosą krytyczną B. Kordasiewicza, NP 1990, Nr 7–9, s. 204–208).

Koszty pogrzebu często przekraczają kwotę otrzymaną z ZUS tytułem zasiłku pogrzebowego i uwzględnia ją się w długach spadkowych. Dlatego dla ustalenia substratu zachowku konieczne jest pomniejszenie tej kwoty o długi spadkowe w postaci poniesionych kosztów pogrzebu spadkodawcy przewyższających kwotę otrzymanego z tego tytułu zasiłku pogrzebowego.

Przykłady z sprawy sądowej

  • Pozwana wniosła o rozliczenie kosztów pogrzebu zmarłego spadkodawcy T. P. w kwocie 2.240 zł wskazując, że kwota ta stanowi dług spadkowy i podlega odliczeniu od masy czynnej spadku po zmarłym. Pozwana wskazała, że poniosła koszty pogrzebu spadkodawcy w łącznej kwocie 6.240 zł i po wypłacie zasiłku pogrzebowego z ZUS w kwocie 4.000 zł pozostała do rozliczenia kwota 2.240 zł.
  • Pozwana M. Ś. poniosła koszty pogrzebu ojca T. P. w łącznej kwocie 6.240 zł, na które złożyły się: koszty nabożeństwa, miejsca cmentarnego i posługi pracowników kościelnych – 1.600 zł, koszty przygotowania grobu do pochówku – 540 zł, koszty trumny i usługi pogrzebowej – 3.100 zł, koszty zorganizowania stypy – 1.000 zł. W związku z poniesionymi kosztami pogrzebu pozwana otrzymała z ZUS zasiłek pogrzebowy w kwocie 4.000 zł. Pozostałe poniesione przez nią koszty pogrzebu w kwocie 2.240 zł nie zostały jej zrekompensowane.
  • Dowody zgromadzone w sprawie potwierdzają, że pozwana poniosła koszty pogrzebu w kwocie 6.240 zł i otrzymała zasiłek pogrzebowy w kwocie 4.000 zł, co oznacza, że do rozliczenia pozostają długi spadkowe w kwocie 2.240 zł. Po pomniejszeniu wartości spadku o długi spadkowe wartość spadku będąca podstawą do obliczenia zachowku stanowi kwotę 208.460 zł (210.700 zł – 2.240 zł). Z tego względu zachowek należny powódce – jako że powinien zostać obliczony przy przyjęciu ułamka w wysokości 1/6 – stanowi kwotę 34.743 zł (1/6 x 208.460 zł).
  • W świetle art. 922 § 3 k.c. uznać należało, że poniesione przez powódkę wydatki na zakup nagrobka w wysokości 4.100 zł, a także wydatki: 2.908,5 zł na organizację pogrzebu syna, 330 zł na zakup odzieży dla zmarłego oraz 200 zł za odprawienie mszy stanowią koszty pogrzebu i podlegają zwrotowi przez pozwanego stosownie do zasad odpowiedzialności za długi spadkowe spadkobierców.
  • Sąd przyjął, że wysokość kosztów wykonania nagrobka , organizacji pogrzebu oraz zakupu odzieży i organizacji mszy poniesionych przez powódkę odpowiadają miejscowym zwyczajom. Przemawiają za tym zasady doświadczenia życiowego wskazujące, że koszt estetycznego nagrobka wykonanego z materiału trwałego jest bliski poniesionego przez powódkę. Nie ulega wątpliwości, że w warunkach lokalnych przyjęte jest upamiętnienie osoby zmarłej takim nagrobkiem, który wyraża szacunek i głębokie uczucia do osoby, którą ma upamiętniać. Koszt takiego nagrobka nie musi być najniższy na lokalnym rynku. Poniesienie wydatków w takim celu należy uznać za odpowiadające zarówno lokalnym zwyczajom, jak i przyjętej w społeczeństwie normie wskazującej na potrzebę wyrażenia dobrej pamięci o zmarłym w postaci nagrobku o należytej jakości i estetycznym wyglądzie. Na marginesie zauważyć należy, że pozwany nie wykazywał w procesie jakichkolwiek starań w kierunku wykonania zmarłemu synowi nagrobka, a tym bardziej zmierzających do nabycia odpowiedniego nagrobka za niższą cenę, aniżeli wydatkowana przez powódkę. Trudno także uznać wysokość poniesionej ceny za motywowaną chęcią skierowania roszczenia regresowego w dotkliwej wysokości wobec pozwanego. Powódka wskazywała, że próby porozumienia w tym przedmiocie z pozwanym okazały się bezskuteczne, czemu pozwany w sposób zdecydowany zaprzeczył. Tymczasem porównanie daty śmierci H. O. z datą zamówienia na wykonanie nagrobka wskazuje na brak woli po stronie pozwanego do podjęcia starań o upamiętnienie osoby syna w sposób powszechnie przyjęty. Stanowisko pozwanego w procesie zdaje się wynikać z braku zaproszenia do udziału w zamówieniu nagrobka dla własnego dziecka, co należy w sposób zdecydowany uznać za nieporozumienie. Tymczasem to pozwany jako jeden z rodziców, niezależnie od konfliktu z powódką, również winien poczynić starania, aby H. O. miał nagrobek. Brak jakichkolwiek dowodów na taką okoliczność. Sąd przyjął, że skoro powódka – matka zmarłego podjęła w tych okolicznościach, po upływie blisko 11 miesięcy od śmierci dziecka decyzję o wykonaniu dla niego nagrobka za cenę 4.100 zł, to jest to motywowane odpowiednią jakością tegoż, i ceną adekwatną do panujących na lokalnym rynku. Odmienne stanowisko wyrażone przez pozwanego należy uznać za niezasługujące na uwzględnienie.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji. Prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Koszty pogrzebu jako długi spadkowe przy obliczaniu wartości spadku
5 (100%) 176 votes

Dodaj komentarz