Nieważność testamentu i dziedziczenia spadku

Nieważność testamentu i dziedziczenia spadku

Analizując problem wadliwości testamentu należy odróżnić ważność (nieważność) testamentu jako całości i poszczególnych rozrządzeń testamentowych. W praktyce testament może być nieważny jedynie:

1)  z powodu niedochowania wymogów formalnych;

2)  z powodu wad oświadczenia woli odnoszących się do całego testamentu – będzie tak zaw­sze w wypadku braku świadomości lub swobody, ale groźba lub błąd mogą odnosić się do niektórych tylko rozrządzeń, co spowoduje nieważność testamentu jedynie wtedy, gdy z okoliczności wynika, że bez postanowień dotkniętych nieważnością testament nie zostałby sporządzony;

3)  z powodu braku zdolności testowania;

4)  z powodu sporządzenia testamentu przez przedstawiciela;

5)  w wypadku zawarcia w testamencie rozrządzeń kilku spadkodawców ;

6)  w wypadkach, gdy nieważne są niektóre rozrządzenia testamentowe, a z okoliczności wynika, że bez postanowień dotkniętych nieważnością testament nie zostałby sporządzony.

Ważność (zwłaszcza formalna) testamentu nie przesądza o ważności i skuteczności wszystkich rozrządzeń w nim zawartych. Nieważność poszczególnych rozrządzeń może wynikać ze sprzeczności z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Jeżeli nieważnością dotknięta jest tylko część rozrządzeń, pozostałe rozrządzenia pozostają w mocy, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością testament nie zostałby sporządzony. To samo należy odnieść do wypadku bezskuteczności niektórych rozrządzeń.

Sprzeczność testamentu z zasadami współżycia społecznego

Testament nie może być sprzeczny z zasadami współżycia społecznego; sprzeczność taka może odnosić się jedynie do poszczególnych rozrządzeń testamentowych. W wypadku, gdy z okoliczności wynika, że bez rozrządzeń nieważnych z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego testament nie zostałby sporządzony, będzie on nieważny. Nieważny testament powoduje nieważność wszystkich zawartych w nim rozrządzeń. Należy jednak zaznaczyć, że pomimo nieważności testamentu z powodów formalnych, niektóre rozrządzenia mogą pozostać ważne jako nieformalne oświadczenia spadkodawcy. Dotyczy to wyłącznie rozrządzeń niemajątkowych, dla których nie jest wymagane zawarcie ich w testamencie (np. dyspozycja co do osoby opiekuna dla dziecka, co do pochówku) i co do których nie zachodzą powody nieważności, tzn. postanowienie nie jest sprzeczne z prawem i nie zostało złożone w warunkach braku świadomości albo swobody itd.

Brak daty w testamencie

Jeśli testament nie ma daty i w związku z tym powstaje wątpliwość, czy w chwili jego sporządzania spadkodawca miał możliwość sporządzenia ważnego testamentu (tzn. miał pełną zdolność do czynności prawnych oraz działał świadomie i swobodnie), to jest on nieważny. Wątpliwość taka powstanie, gdy zostanie udowodnione, że w okresie, w którym testament mógł być sporządzony, spadkodawca był w stanie wyłączającym działanie swobodne i świadome. Testament własnoręczny bez daty będzie nieważny z powodów formalnych. Warto podkreślić, że podstawą nieważności będzie brak formalny (brak daty), a nie wada oświadczenia woli – jest tak dlatego, że nie ma wcale pewności, że spadkodawca działał wadliwie, bo nie wiadomo, kiedy testament był sporządzony.

Bezskuteczność testament

Nieważny testament jest bezskuteczny. Poszczególne rozrządzenia mogą być bezskuteczne z wielu powodów, np. zapis zwykły rzeczy oznaczonej co do tożsamości będzie bezskuteczny, jeżeli rzecz zapisana nie należy do spadku w chwili jego otwarcia; powołanie spadkobiercy będzie bezskuteczne, jeśli nie będzie on żył w chwili otwarcia spadku. Nieważność testamentu, jak również nieważność jego poszczególnych rozrządzeń, musi być brana przez sąd pod uwagę z urzędu.

Odwołanie testamentu

Skutkiem odwołania testamentu jest przekreślenie, unicestwienie wcześniej dokonanej czynności prawnej; powstaje stan, jakby czynności takiej nie było. Testament odwołany (jego część) nie wywołuje skutków prawnych, oczywiście tylko o tyle, o ile odwołanie będzie skuteczne. Niezbyt precyzyjne jest określenie przyjmowane w judykaturze, zgodnie z którym dochodzi tu do ubezskutecznienia testamentu. Odwołanie testamentu nie wpływa natomiast na jego ważność (albo nieważność).

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku

Nieważność testamentu i dziedziczenia spadku
5 (100%) 82 votes

Dodaj komentarz