Podrobienie, przerobienie i sfałszowanie testamentu ustnego

Podrobienie, przerobienie i sfałszowanie testamentu ustnego

Zgodnie z treścią art. 928 § 1 KC spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

(1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;

(2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;

(3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Instytucja niegodności dziedziczenia opiera się na założeniu, iż w pewnych sytuacjach względy natury etycznej przemawiają za pozbawieniem określonej osoby zdolności do dziedziczenia po otwarciu spadku. Jednakże w judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że powołany przepis zawiera zamknięty katalog przyczyn mogących prowadzić do uznania spadkobiercy za niegodnego. Stąd możliwość uznania spadkobiercy za niegodnego występuje w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w art. 928 § 1 KC, zaś inne zachowania się spadkobiercy, nawet jeżeli mogłyby być oceniane ujemnie z punktu widzenia ogólnie przyjętych obyczajów, nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania tak daleko idącej sankcji.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 10.5.1977 r., I CR 207/77, OSNCP Nr 2/1978, poz. 34, wyraził pogląd, że do zniszczenia przez spadkobiercę pisma stwierdzającego treść testamentu ustnego nie można odnieść skutku w postaci niegodności, który to skutek art. 928 § 1 pkt 3 KPC wiąże z umyślnym zniszczeniem testamentu. Stanowisko to można aprobować, zwłaszcza, że treść testamentu ustnego, pomimo zniszczenia dokumentu przewidzianego w art. 952 § 2 KC może być ustalona i to nawet po upływie terminów zakreślonych w art. 952 § 2 i 3 KC (por. uchwałę (7) SN z 13.11.1992 r., III CZP 120/92, OSNCP Nr 3/1993, poz. 26).

Odmiennie jednak rzecz się ma, jeśli chodzi o podrobienie lub przerobienie pisma stwierdzającego treść testamentu ustnego, zaopatrzonego w podpis spadkodawcy albo świadome skorzystanie z takiego dokumentu, przez inną osobę podrobionego lub przerobionego. Podpisanie pisma stwierdzającego treść testamentu ustnego przez spadkodawcę, upodabnia czynność stwierdzającą treść testamentu ustnego do oświadczenia woli, a więc do samego testamentu. Mając to na względzie, można przyjąć możliwość zastosowania art. 928 § 1 pkt 3 KC i uznania niegodności spadkobiercy w przypadku świadomego skorzystania przez niego z pisma stwierdzającego treść testamentu ustnego, na którym podpis spadkodawcy został podrobiony. Wykładnia funkcjonalna art. 928 § 1 pkt 3 KC również przemawia za przyjęciem takiego stanowiska. Artykuł 928§ 1 pkt 3 KC ma służyć nie tylko napiętnowaniu spadkobiercy dopuszczającego się nagannego zachowania, ale przez wprowadzenie surowej sankcji w postaci wyłączenia od dziedziczenia, ma za zadanie przeciwdziałać popełnianiu przez spadkobierców występków przeciwko testamentom, a więc ma na celu ochronę testamentów. Łatwo zauważyć, że dosłowne rozumienie przesłanek wymienionych w art. 928 § 1 pkt 3 KC wyłączałoby spod ochrony testament ustny. Trudno byłoby uznać, że taka jest wola ustawodawcy, szczególny testament ustny wymaga bowiem ochrony większej nawet niż inne rodzaje testamentów. Z istoty jego formy wynika, że ten rodzaj testamentu jest bardzo podatny na działania zmierzające do zniekształcenia lub wręcz unicestwienia rzeczywistej woli spadkodawcy, a wieloletni już okres funkcjonowania przepisów KC o testamencie ustnym pozwala na konstatację, że nie jest to niebezpieczeństwo tylko teoretyczne. Dlatego spadkobierca może być uznany za niegodnego dziedziczenia, jeżeli podrobił podpis spadkodawcy pod treścią pisma stwierdzającego treść testamentu ustnego lub skorzystał z takiego pisma.

Art. 928 § 1 pkt 3 KPC nie nakazuje bezwzględnie uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Jednakowoż, sąd orzekając w przedmiocie niegodności spadkobiercy, nie ma obowiązku analizowania podrobionego testamentu w aspekcie badania czy i jakie korzyści majątkowe mógłby odnieść spadkobierca posługując się tym testamentem. Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 22 maja 2002 r. I CK 26/02

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Podrobienie, przerobienie i sfałszowanie testamentu ustnego
5 (100%) 73 vote[s]

Dodaj komentarz