Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku

Brak jest w obowiązującym stanie prawnym przepisów prawa materialnego bądź procesowego, które nakładałyby na sąd wydający postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku obowiązek wskazania, w jaki sposób spadkobiercy przyjęli spadek. Taki stan prawny uzasadniony jest celem i granicami kognicji sądu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. Postępowanie to ma na celu ustalenie kręgu spadkobierców, podstawy ich powołania do dziedziczenia oraz określenia wielkości udziałów. Jeżeli w skład spadku, otwartego przed dniem 14.2.2001 r., wchodzi gospodarstwo rolne, sąd orzeka także o dziedziczeniu tego gospodarstwa na podstawie ustawy. Sąd jest uprawniony i obowiązany ustalić krąg spadkobierców. Sąd z urzędu bada, kto jest spadkobiercą i stwierdza nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż wskazane przez uczestników.

Treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wyznacza art. 677 § 1 i 2 KPC. Z przepisów tych wynika, że w postanowieniu takim wymienia się osobę spadkodawcy, wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł oraz określa się wysokość udziałów przypadających poszczególnym spadkobiercom. Jeżeli w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne podlegające dziedziczeniu na podstawie ustawy, sąd w treści postanowienia wymienia spadkobierców dziedziczących to gospodarstwo oraz ich udziały. Na etapie stwierdzenia nabycia spadku poza zakresem kognicji sądu pozostają inne kwestie, takie jak przykładowo skład majątku spadkowego, obciążenie długami, zawarcie przez spadkodawcę w testamencie zapisów czy poleceń.

Jak już wskazano, żaden przepis nie nakłada na sąd obowiązku zawarcia w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku określenia, w jaki sposób spadek został przyjęty przez spadkobierców. Zawarcie takiego określenia nie jest także uzasadnione celem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Celem tego postępowania jest bowiem jedynie ustalenie kręgu spadkobierców po określonym spadkodawcy oraz wielkości przypadających im udziałów.

Za takim rozszerzeniem treści postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie przemawiają także względy praktyczne. Wprawdzie w literaturze pojawił się pogląd, zgodnie z którym dla ułatwienia ustalenia zakresu odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe przydatne byłoby zawarcie w sentencji postanowienia określenia, w jaki sposób spadek został przyjęty, ale bez bliższego uzasadnienia. Pogląd ten nasuwa zresztą wątpliwości. Ustalenie zakresu odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe ma istotne znaczenie dopiero na etapie realizacji przez wierzycieli przysługujących im roszczeń. Samo określenie w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, że spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, nie przesądzałoby definitywnie zakresu odpowiedzialności. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że w określonych sytuacjach spadkobierca może utracić przywilej ograniczonej odpowiedzialności (art. 1031 § 2 zd. 2 oraz art. 1032 § 2 KC). Powstałby wówczas skomplikowany problem istnienia ograniczenia odpowiedzialności spadkobiercy wynikającego z prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w sytuacji, gdy na podstawie przepisów prawa materialnego ograniczenie to przestałoby istnieć lub też istniałoby, ale w innych granicach.

Na etapie ustalania kręgu spadkobierców kwestia zakresu odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe pozostaje na dalszym planie. Nabiera ona znaczenia, jak wskazano, przy realizowaniu przez wierzycieli spadkowych przysługujących im uprawnień. Dopiero wówczas istotną rolę odgrywa sposób przyjęcia spadku przez spadkobiercę. Zasądzając na rzecz wierzyciela spadkowego dochodzone przez niego świadczenie od spadkobiercy, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, sąd zamieszcza w wyroku zastrzeżenie wynikające z art. 319 KPC.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku
5 (100%) 94 votes

Dodaj komentarz