Uchylenie i zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku czy poświadczenia dziedziczenia

Uchylenie i zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku czy poświadczenia dziedziczenia

Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności bada, czy spadkodawca pozostawił testament, oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zostanie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia. Za dowód, że nie ma innych spadkobierców, może być przyjęte zapewnienie złożone przez zgłaszającego się spadkobiercę.

W zapewnieniu zgłaszający się powinien złożyć oświadczenie co do wszystkiego, co mu jest wiadome:

1) o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi;

2) o testamentach spadkodawcy.

Pod względem skutków karnych zapewnienie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem, o czym sędzia powinien uprzedzić składającego zapewnienie.

Wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie

Jeżeli zapewnienie nie było złożone albo jeżeli zapewnienie lub inne dowody nie będą uznane przez sąd za wystarczające, postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie.

Ogłoszenie powinno zawierać:

1) imię, nazwisko, zawód oraz ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy;

2) datę śmierci spadkodawcy;

3) wskazanie majątku pozostałego po spadkodawcy;

4) wezwanie, aby spadkobiercy w ciągu sześciu miesięcy od dnia wskazanego w ogłoszeniu zgłosili i udowodnili nabycie spadku, gdyż w przeciwnym razie mogą być pominięci w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Ogłoszenie powinno być umieszczone w piśmie poczytnym na całym obszarze Państwa i podane publicznie do wiadomości. w miejscu ostatniego zamieszkania spadkodawcy na tym obszarze, w sposób w miejscu tym przyjęty. Jeżeli wartość spadku jest nieznaczna, sąd może zaniechać umieszczenia ogłoszenia w piśmie. Po upływie sześciu miesięcy od daty ogłoszenia sąd wyznaczy w celu rozpoznania zgłoszonych żądań rozprawę, na którą wezwie także osoby, które zgłosiły żądanie i podały miejsce zamieszkania. Jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia o wezwaniu spadkobierców nikt nie zgłosił nabycia spadku albo, zgłosiwszy je, nie udowodnił go na rozprawie, sąd wyda postanowienie stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców, których prawa zostały wykazane, a w ich braku – przez Skarb Państwa jako spadkobiercę ustawowego.

Sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy. W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów. W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd stwierdza także nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego, wymieniając osobę, dla której spadkodawca uczynił zapis windykacyjny, oraz przedmiot tego zapisu.

Kiedy sąd spadku uchyla zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia

Sąd spadku uchyla zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli w odniesieniu do tego samego spadku zostało wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. W przypadku zarejestrowania dwóch lub więcej aktów poświadczenia dziedziczenia w odniesieniu do tego samego spadku, sąd spadku na wniosek zainteresowanego uchyla wszystkie akty poświadczenia dziedziczenia i wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. W przypadku uchylenia zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, sąd zawiadamia o tym notariusza, który uchylony akt sporządził, oraz Krajową Radę Notarialną, przesyłając odpisy wydanego orzeczenia.

Chodzi o sytuacje, w których:

1) w odniesieniu do tego samego spadku zostało wydane – wcześniej lub później – postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku,

2) sporządzono i zarejestrowano dwa lub więcej aktów poświadczenia dziedziczenia w odniesieniu do tego samego spadku,

3) szczególny przepis ustawy nakazuje lub dopuszcza uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia.

Może się zdarzyć, że notariusz sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia dotyczący spadku, którego nabycie zostało prawomocnie stwierdzone przez sąd, bądź też sąd stwierdzi nabycie spadku (przedmiotu zapisu windykacyjnego) wtedy, gdy akt poświadczenia dziedziczenia (łącznie z nabyciem przedmiotu zapisu) był już sporządzony i wpisany do rejestru. W takich sytuacjach sąd spadku uchyla akt poświadczenia dziedziczenia, czyli pozbawia go mocy, w obrocie pozostaje więc tylko prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (przedmiotu zapisu windykacyjnego). Postanowienie sądu o uchyleniu aktu poświadczenia dziedziczenia staje się skuteczne – tzn. znosi skutki wynikające z tego aktu – po uprawomocnieniu się.

Postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku

Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność. Wniosek o wszczęcie takiego postępowania może zgłosić każdy zainteresowany. W razie przeprowadzenia dowodu, że spadek w całości lub w części nabyła inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, sąd spadku, zmieniając to postanowienie, stwierdzi nabycie spadku zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zasady powyżej stosuje się odpowiednio do zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia oraz do stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego.

Art.403.§1.Można żądać wznowienia na tej podstawie, że:

1) wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;

2) wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa.

§ 2.Można również żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

§ 4.Można żądać wznowienia, jeżeli na treść wyroku miało wpływ postanowienie niekończące postępowania w sprawie, wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, uchylone lub zmienione zgodnie z art. 4161.

Art.524.§1.Uczestnik postępowania może żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, jednakże wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie kończące postępowanie może być zmienione lub uchylone.

§ 2.Zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego prawa. W takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia możności działania.

Uczestnik postępowania zakończonego postanowieniem, które się później uprawomocniło, może żądać jego wznowienia na podstawie art. 403 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., natomiast zainteresowany nie będący uczestnikiem tego postępowania, może żądać jego wznowienia na podstawie art. 524 § 2 k.p.c., a więc jeżeli postanowienie narusza jego prawa. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 22 listopada 2012 r. II CSK 697/2011

Z punktu widzenia podstawy wznowienia postępowania w postaci kolizji prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku obojętne jest, czy są one zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, istotne jest jedynie wydanie późniejszego postanowienia z naruszeniem prawomocności materialnej wcześniejszego prawomocnego postanowienia. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 20 czerwca 2013 r. IV CSK 732/2012

Możliwość zmiany lub uchylenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, stanowi negatywną przesłankę wznowienia postępowania w takiej sprawie. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 7 listopada 2012 r. IV CZ 114/2012

(…) odnosi się tak do uczestników postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, jak i do ich następców prawnych. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 25 listopada 2011 r. III CSK 17/2011

Roczny termin do złożenia wniosku o zmianę postanowienia stwierdzającego nabycie spadku ma charakter zawity. Termin ten biegnie od daty, w której wnioskujący o zmianę postanowienia spadkowego uzyskał możliwość powołania podstawy uzasadniającej zmianę postanowienia, której nie mógł powołać w zakończonym prawomocnie postępowaniu. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 września 2011 r. I CSK 726/2010

Art. 679 k.p.c. oparty jest na jednej tylko podstawie, którą stanowi wykrycie nowych faktów i dowodów, podczas gdy art. 524 k.p.c. i znajdujące tu odpowiednie zastosowanie przepisy o wznowieniu postępowania w procesie wymieniają inne jeszcze podstawy restytucyjne oraz przyczyny nieważności, których art. 679 k.p.c. w ogóle nie zawiera. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 10 grudnia 2009 r. III CZ 63/2009

Postępowanie o zmianę postanowienia spadkowego, nie służy i nie może być wykorzystywane jako środek do usunięcia skutków bezczynności, czy wręcz błędów uczestnika postępowania spadkowego. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 6 czerwca 2007 r. III CSK 19/2007

 

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Uchylenie i zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku czy poświadczenia dziedziczenia
5 (100%) 22 votes

Dodaj komentarz