Wydanie oraz zwrot przedmiotów i nieruchomości spadkowych przez osobę władającą nimi bezprawnie

Wydanie oraz zwrot przedmiotów i nieruchomości spadkowych przez osobę władającą nimi bezprawnie

Stosownie do przepisu art. 1029 § 1 KC spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem jako spadkobierca lecz nim nie jest, wydała mu spadek. W doktrynie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że wskazana norma prawna stanowi ochronę spadkobiercy faktycznego, który nabył spadek, ale nie włada spadkiem lub nie włada poszczególnymi przedmiotami do niego należącymi. Przyjęta konstrukcja przyznaje spadkobiercy powyższe roszczenie wyłącznie w stosunku do osoby, która włada spadkiem lub przedmiotami należącymi do spadku jako spadkobierca. Roszczenie takie będzie uzasadnione w szczególności wtedy, gdy spadkiem włada osoba, która albo w ogóle nie uzyskała stwierdzenia nabycia spadku, albo wprawdzie była wymieniona w takim postanowieniu, lecz sąd je uchylił. Roszczenie to natomiast nie przysługuje w stosunku do osoby, która władając spadkiem nie rości sobie do niego praw. W stosunku do tej ostatniej osoby spadkobierca może dochodzić roszczeń wyłącznie na zasadach ogólnych (M. Pazdan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, s. 1226).

Roszczenie z art. 1029 § 1 k.c. dotyczy przedmiotów spadkowych, którymi włada rzekomy spadkobierca, przy czym przez te przedmioty należy rozumieć nie tylko rzeczy, ale i prawa. Charakter prawny roszczenia o ochronę dziedziczenia wyraża się w tym, że z chwilą otwarcia spadku powstaje po stronie spadkobiercy prawo podmiotowe o szczególnym charakterze, tzw. prawo do dziedziczenia. Roszczenie to służy ochronie tego prawa, a jego celem jest zapewnienie spadkobiercy, który nie wszedł w posiadanie spadku, aby znalazł się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, w jakiej znajdował się spadkodawca.

Istotnym bowiem warunkiem roszczenia posesoryjnego jest faktyczne władztwo nad rzeczą (wyr. SN z dnia 20 maja 1968 r., I CR 247/68, OSNC 1969, nr 11, poz. 198). Powstaje tylko w przypadku objęcia przez osobę trzecią w posiadanie rzeczy wchodzących w skład spadku po otwarciu spadku. Spadkobierca może wystąpić przeciwko osobie władającej rzeczą, z roszczeniem opartym na art. 1029 § 1 k.c., jako roszczeniem windykacyjnym.

Spadkobierca musi udowodnić to, że (w sensie faktycznym) przedmiot sporu był we władaniu spadkodawcy. O ile przedmiot roszczenia opartego o przepis art.1029 § 1 KC w chwili otwarcia spadku nie był we władaniu spadkodawcy, spadkobierca może dochodzić roszczeń wyłącznie w drodze roszczenia windykacyjnego. Co więcej samoistne roszczenie spadkobiercy o wydanie spadku podlega ogólnemu dziesięcioletniemu przedawnieniu (art.118 k.c.) niezależnie składu majątku spadkowego objętego żądaniem pozwu. Niezależnie od roszczenia z art. 1029 § 1 k.c., spadkobierca może według swego wyboru opierać powództwo o wydanie rzeczy również przeciwko osobie, która bezpodstawnie rości sobie prawa do spadku na dyspozycji art. 222 § 1 k.c. z powołaniem na nabyte w drodze dziedziczenia prawo własności rzeczy stanowiącej przedmiot procesu (wykazując że i spadkodawca był właścicielem przedmiotu procesu).

Roszczenie takie będzie uzasadnione w szczególności wtedy, gdy spadkiem włada osoba, która albo w ogóle nie uzyskała stwierdzenia nabycia spadku, albo wprawdzie była wymieniona w takim postanowieniu, lecz sąd je uchylił. Roszczenie to natomiast nie przysługuje w stosunku do osoby, która władając spadkiem nie rości sobie do niego praw. W stosunku do tej ostatniej osoby spadkobierca może dochodzić roszczeń wyłącznie na zasadach ogólnych (M. Pazdan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, s. 1226). Roszczenie o ochronę dziedziczenia jest roszczeniem samoistnym, a jego celem jest doprowadzenie do tego, by spadkobierca znalazł się w identycznej jak spadkodawca sytuacji nie tylko pod względem prawnym, ale i faktycznym.

Przykładowo, na gruncie sprawy w której powód domagał się od pozwanego zapłaty tytułem zwrotu kwoty pobranej przez pozwanego z konta spadkodawcy, przepisy art. 1029 KC nie dają pełnej ochrony powodowi jako „nieposiadającemu spadkobiercy”. Wymaga to posiłkowego zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 KC), co z uwagi na treść art. 409 KC chroni również w tym przypadku domniemanego „spadkobiercę, który spadkobiercą nie jest.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Wydanie oraz zwrot przedmiotów i nieruchomości spadkowych przez osobę władającą nimi bezprawnie
5 (100%) 73 votes

Dodaj komentarz