Poniedziałek - Sobota9.00 - 20.00
ul. Głogowska 47a lok. 1a 60-736 Poznań
Tel.+48696293998
ZapraszamyJeżeli chcesz mieć przewagę problemy powierz najlepszym specjalistom
Twoja sprawa z zakresu prawa spadkowego jest już wystarczająco stresująca. Nie powinieneś rozbijać banku tylko po to, aby upewnić się, że jesteś chroniony

Sąd właściwy w sprawie spadkowej, stwierdzenie nabycia spadku, podział spadku i przyjęcia oraz odrzucenia spadku

W myśl art. 628 KPC do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów, wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy. Podobne unormowanie znajduje się w art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 4.07.2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego.

Sąd właściwy w sprawie spadkowej, stwierdzenie nabycia spadku, podział spadku i przyjęcia oraz odrzucenia spadku Poznań Warszawa

Pod pojęciem postępowania spadkowego mieszczą się wszystkie sprawy rozpoznawane przez sąd w trybie nieprocesowym. Są to sprawy dotyczące:

1) zabezpieczenia spadku i spisu inwentarza;

2) przyjęcia lub odrzucenia spadku;

3) ogłoszenia testamentu;

4) wyjawienia przedmiotów spadkowych;

5) przesłuchania świadków testamentu ustnego;

6) wykonawcy testamentu;

7) zarządu spadku nieobjętego;

8) stwierdzenia nabycia spadku;

9) działu spadku;

10) uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku;

11) zwolnienia z obowiązków wykonawcy testamentu.

Mimo, że przepisy ustawy nie zawierają definicji miejsca zwykłego pobytu, to za miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy należy uznać miejscowość, w której w ostatnim czasie przed śmiercią znajdował się główny ośrodek życiowy spadkodawcy, w której spadkodawca przebywał przez pewien czas, jednak bez zamiaru stałego pobytu w rozumieniu art. 25 KC. Samo przebywanie w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączone z zamiarem stałego pobytu, tj. z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Powszechnie przyjmuje się, że oba te elementy – fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus), muszą występować łącznie.

Uzasadnione jest więc, aby za decydujące kryterium w tej mierze nie było przyjmowane tylko ostatnie miejsce przebywania zmarłego (np. w przypadku wyjazdu do pracy poza miejsce zwykłego pobytu), a także ostatnie miejsce jego zamieszkania.  Z powyższego wynika zatem, że sam fakt zameldowania osoby fizycznej absolutnie nie ma wpływu na właściwość sądu spadku, tym bardziej, że jest to właściwość wyłączna.

Sąd właściwy w sprawie spadkowej, stwierdzenie nabycia spadku, podział spadku i przyjęcia oraz odrzucenia spadku Poznań Warszawa

Trzecie kryterium wskazujące właściwy sąd spadku związane jest z wykazaniem stanu polegającego na niemożliwości ustalenia ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy oraz miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. W tej sytuacji sądem spadku staje się sąd rejonowy dla m.st. Warszawy. W tym wypadku mamy do czynienia z właściwością subsydiarną (posiłkową), która znajdzie zastosowanie w razie niezaistnienia wcześniejszych przesłanek określonych w art. 628 zd. 1 KPC.

Przepis art. 1018 § 3 KC stanowi, iż oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym. Przepis ten daje więc możliwość złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przed notariuszem lub przed sądem w formie ustnej lub pisemnej – z podpisem urzędowo poświadczonym. Przy czym forma oświadczenia, m.in. o odrzuceniu spadku, określona w wymienionym przepisie ma zastosowanie do wszystkich przewidzianych w dziale IV księgi drugiej kodeksu cywilnego przypadków składania tego oświadczenia (por. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie sygn. akt III CZP 77/13).

Wobec braku podstaw w treści w art. 1018 § 3 KC do różnicowania wypadku złożenia oświadczenia, m.in. o odrzuceniu spadku, przed sądem lub przed notariuszem, brak uzasadnienia do wywodzenia wymogu złożenia przed notariuszem oświadczenia o odrzuceniu spadku wyłącznie w formie aktu notarialnego. W szczególności w uzasadnianiu postanowienia Sąd Najwyższy z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie V CSK 641/14 jako słuszną oceniono tezę, że w przepisie art. 1018 § 3 KC forma aktu notarialnego dla złożenia oświadczenia m.in. o odrzuceniu spadku nie jest wymagana, chyba że taka jest wyraźna wola spadkobiercy. Doktryna wyraźnie aprobuje stanowisko, że spadkobierca składając na piśmie oświadczenie o odrzuceniu spadku podpisuje je, a jego podpis na tym dokumencie poświadcza notariusz, który powinien pouczyć spadkobiercę, że oświadczenie wywoła zamierzony skutek prawny, ponieważ oświadczenie takie z podpisem urzędowo poświadczonym uzyskuje wymaganą przez ustawę formę kwalifikowaną.

Kwestia składania oświadczenia uregulowana jest również w artykule 640 KPC, który stanowi, że oświadczenie o prostym przyjęciu spadku lub z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku może być złożone przed notariuszem lub w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie (§ 1) oraz, że oświadczenia, o których mowa w paragrafie pierwszym, mogą być również składane w sądzie spadku w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku (§ 2).

Sąd właściwy w sprawie spadkowej, stwierdzenie nabycia spadku, podział spadku i przyjęcia oraz odrzucenia spadku Poznań Warszawa

Oświadczenie to może nastąpić według swobodnego uznania spadkobiercy bądź przed każdym notariuszem – tu występuje pełna swoboda w wyborze notariusza na terenie kraju, odbyć się to bowiem może niezależnie od siedziby kancelarii – bądź przed sądem rejonowym – tutaj jednak uprawniony ograniczony jest w możliwości wyboru, albowiem oświadczenie to może być złożone wyłącznie w sądzie, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu spadkobiercy, albo w sądzie spadku, lecz w tym przypadku w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku złożone w sądzie rejonowym niebędącym sądem spadku albo przed notariuszem przesyła się niezwłocznie wraz załącznikami, o których mowa w art. 641 § 3 KPC, do sądu spadku. Dokonując wykładni tego przepisu, w pierwszej kolejności należy wskazać, że nie budzi wątpliwości możliwość złożenie takiego oświadczenia przed sądem, w tym także sądem spadku, ale w toku postępowania o stwierdzenia nabycia spadku (por. art. 640 § 2 KPC), przy czym spadkobierca może takie oświadczenie złożyć zarówno ustnie – wówczas sporządzony zostaje protokół art. 641 § 4 KPC, jak i pisemnie, przy czym spadkobierca składa w sądzie oświadczenie na piśmie, to musi to nastąpić w formie pisemnej szczególnej – z podpisem urzędowo poświadczonym.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Adwokat Mateusz Ziębaczewski

Mateusz Ziębaczewski to doświadczony adwokat i jedyny w swoim rodzaju specjalista od prawa spadkowego w Polsce. Swoją wiedzą i umiejętnościami służy klientom, pomagając im w najbardziej skomplikowanych sprawach spadkowych. Z naszą kancelarią współpracują najbardziej znani profesorowie, doktorzy prawa oraz byli ministrowie, gdyż cenią jakość, pewność i bezpieczeństwo jakie oferujemy.

email telefon LinkedIn

Zobacz pozostałe wpisy autora

Kancelaria Prawa Spadkowego w Poznaniu