Poniedziałek - Sobota9.00 - 20.00
ul. Głogowska 47a lok. 1a 60-736 Poznań
Tel.+48696293998
ZapraszamyJeżeli chcesz mieć przewagę problemy powierz najlepszym specjalistom
Twoja sprawa z zakresu prawa spadkowego jest już wystarczająco stresująca. Nie powinieneś rozbijać banku tylko po to, aby upewnić się, że jesteś chroniony

Nie wiedziałem, że dziedziczę po babci czy dziadku i dostałem spadek z długami, kredytami i pożyczkami przez błąd i pomyłkę

Oświadczenie o przyjęciu spadku jest jednostronną czynnością prawną, do której w zasadzie mają zastosowanie ogólne przepisy o wadach takiego oświadczenia woli (art. 82 i nast. KC) z wynikającymi z art. 1019 KC modyfikacjami w odniesieniu do błędu i groźby.

Stosownie do treści art. 1019 § 1 KC, jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1)uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem,

2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Nie wiedziałem, że dziedziczę po babci czy dziadku i dostałem spadek z długami, kredytami i pożyczkami przez błąd i pomyłkę Poznań

Konstrukcja uchylenia się od skutków prawnych złożonego pod wpływem błędu lub groźby oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku (art. 1019 § 1 KC) została rozciągnięta na sytuacje, w których pod wpływem błędu lub groźby spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w terminie (art. 1019 § 2 KC), a więc takie, w których w istocie spadkobierca uchyla się od skutków biernego zachowania się (niezłożenia oświadczenia).

Skuteczne uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia spadkowego powoduje wyłączenie działania fikcji prostego przyjęcia spadku, wynikającej z art. 1015 § 2 zdanie pierwsze KC lub, w konkretnych okolicznościach, z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 zdanie drugie KC).

Podstawę prawną uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (art. 1019 § 2 w zw. z art. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2 KC).

Ustawodawca błąd istotny definiuje jako błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (por. art. 84 § 2 KC). W orzecznictwie wskazuje się, że błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego (tak: Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04, OSNC 2006/5/94).

Zgodnie z art. 88 § 2 KC, uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli wygasa: w razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia. Przepis ten ustanawia termin, w którym powinno nastąpić uchylenie się przez stronę od skutków prawnych jej oświadczenia woli, który wynosi jeden rok, a jego początek w przypadku błędu liczy się od jego wykrycia. Ustalony w powołanym przepisie termin do wykonania uprawnienia do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli ma charakter zawity, nie podlega ani przerwie, ani zawieszeniu, nie stosuje się do niego przepisów o przedawnieniu. Uprawnienie to po upływie terminu z art. 88 KC wygasa.

Z kolei, oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest w świetle art. 1019 § 1 i 2 KC przesłanką skuteczności oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku albo od niezłożenia takiego oświadczenia. Oba oświadczenia muszą być złożone w terminie zastrzeżonym w art. 88 § 2 KC, przy czym do zachowania tego terminu wystarczające jest złożenie wniosku o zatwierdzenie przez Sąd uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia spadkowego.

Sprawa sądowa opracowana przez Kancelarii

Wnioskodawcy K. H., P. H. i A. H. domagali się zatwierdzenia przez Sąd uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia przez nich w terminie oświadczeń o odrzuceniu spadku po dziadku W. H. Swoje żądanie wnioskodawcy uzasadniali okolicznością, że pozostawali w błędzie co do przedmiotu spadku, albowiem zgodnie z ich najlepszą wiedzą spadkodawca nie pozostawił żadnych długów, a dopiero z toczącego się przed Sądem Rejonowym postępowania spadkowego po zmarłym ich ojcu S. H. powzięli informację o tym, że spadkodawca W. H. pozostawił długi. Nadto podnosili, że nie mieli żadnego kontaktu ze spadkodawcą, nie korzystali z jego finansów, jak też nie mieli żadnego wpływu na jego decyzje.

Nie wiedziałem, że dziedziczę po babci czy dziadku i dostałem spadek z długami, kredytami i pożyczkami przez błąd i pomyłkę Poznań

Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił Sądowi na przyjęcie, że wnioskodawcy znajdowali się pod wpływem błędu co do rzeczywistego stanu masy spadkowej po W. H., który nie wynikał z niezachowania przez nich należytej staranności w poczynieniu ustaleń dotyczących majątku spadkowego po nim.

Słuchani w sprawie świadkowie G. Z. i J. H. (2) zgodnie zeznali, iż spadkodawca nie utrzymywał żadnych kontaktów z wnioskodawcami, a wgląd do dokumentów znajdujących się w miejscu zamieszkania W. H. miała wyłącznie świadek G. Z. Powyższe zeznania świadków prowadzą do wniosku, iż po stronie wnioskodawców mogło powstać uzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy przekonanie, iż nie istniały podstawy do przyjęcia, że w skład masy spadkowej po W. H. wchodzą niespłacone długi – tym bardziej, że wnioskodawcy żadnych kontaktów ze zmarłym nie utrzymywali, jak również po jego śmierci nie mieli możliwości wglądu w korespondencję, którą ich dziadek otrzymywał.

W tej sytuacji trudno zarzucić wnioskodawcom, że przy dochowaniu należytej staranności byli w stanie podjąć takie czynności, które pozwoliłyby im zorientować się w rzeczywistej sytuacji majątkowej spadkodawcy W. H..

Biorąc te wszystkie okoliczności pod uwagę Sąd uznał, iż z obiektywnego punktu widzenia wnioskodawcy nie byli w stanie poczynić jakichkolwiek ustaleń na temat tego, czy zmarły ich dziadek posiadał jakiekolwiek zobowiązania pieniężne.

Sąd za wiarygodne uznał twierdzenia i wyjaśnienia wnioskodawców dotyczące wieloletniego braku jakichkolwiek kontaktów z dziadkiem, tym bardziej, że wyjaśnienia te potwierdzili w całej rozciągłości świadkowie G. Z. i J. H. (2).

Nie wiedziałem, że dziedziczę po babci czy dziadku i dostałem spadek z długami, kredytami i pożyczkami przez błąd i pomyłkę Poznań

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby poza wierzytelnością przysługującą uczestniczce postępowania w skład spadku po W. H. wchodziły inne zobowiązania o charakterze majątkowym. Nie można jednak wykluczyć, że takowe istnieją.

Skoro jednak wnioskodawcy nie mają realnych możliwości dowiedzenia się o nich, tym bardziej zasadne jest złożenie przez nich oświadczeń o odrzuceniu spadku po W. H..

Reasumując Sąd uznał, że wnioskodawcy pozostawali w usprawiedliwionym okolicznościami sprawy istotnym błędzie co do znajomości przedmiotu spadku, tj. gdyby znany im był rzeczywisty stan majątku spadkowego pozostałego po dziadku W. H., z pewnością złożyliby w terminie stosowne oświadczenia spadkowe.

W dalszej kolejności Sąd zbadał, czy wnioskodawcy dochowali terminu do uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, jako że w myśl art. 88 § 2 KC uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał, że wnioskodawcy wiedzę na temat długu spadkowego uzyskali dopiero po zapoznaniu się z odpisem wniosku uczestniczki postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po W. H. Natomiast z dowodu doręczenia odpisu wniosku z załącznikami w wyżej powołanej sprawie wynika, że został on doręczony wnioskodawcom w miesiącu wrześniu. W świetle powyższego stwierdzić należało, że wnioskodawcy oświadczenie o odrzuceniu spadku po W. H. złożyli w terminie, to jest przed upływem roku od wykrycia błędu (art. 88 § 2 KC). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaszły podstawy do zatwierdzenia uchylenia się przez wnioskodawców od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po W. H. Postanowienie Sądu Rejonowego – IX Wydział Cywilny z dnia 29 marca 2016 r. IX Ns 1248/14

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Adwokat Mateusz Ziębaczewski

Mateusz Ziębaczewski to doświadczony adwokat i jedyny w swoim rodzaju specjalista od prawa spadkowego w Polsce. Swoją wiedzą i umiejętnościami służy klientom, pomagając im w najbardziej skomplikowanych sprawach spadkowych. Z naszą kancelarią współpracują najbardziej znani profesorowie, doktorzy prawa oraz byli ministrowie, gdyż cenią jakość, pewność i bezpieczeństwo jakie oferujemy.

email telefon LinkedIn

Zobacz pozostałe wpisy autora

Kancelaria Prawa Spadkowego w Poznaniu