Nie odrzuciłem majątku oraz nie zrzekłem się spadku i dziedziczę długi po dziadku czy babci po śmierci

Nie odrzuciłem majątku oraz nie zrzekłem się spadku i dziedziczę długi po dziadku czy babci po śmierci

W myśl art. 1019 § 1 KC jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

§ 2 i 3 wskazanego artykułu stanowi zaś, iż spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Nie odrzuciłem majątku oraz nie zrzekłem się spadku i dziedziczę długi po dziadku czy babci po śmierci Poznań

Konstrukcja uchylenia się od skutków prawnych złożonego pod wpływem błędu oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1019 § 1 KC) została rozciągnięta na sytuacje, w których pod wpływem błędu spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w terminie (art. 1019 § 2 KC), a więc takie, w których w istocie spadkobierca uchyla się nie od skutków prawnych swego oświadczenia, lecz od skutków biernego zachowania się – niezłożenia oświadczenia. W tych wypadkach skuteczne uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie powoduje wyłączenie działania fikcji prostego przyjęcia spadku, wynikającej z art. 1015 § 2 zd. 1 KC.

Oświadczenie dotyczące spadkobrania jest jednostronną czynnością prawną, do której mają zastosowanie przepisy ogólne o wadach oświadczenia woli dotyczące błędu lub groźby (art. 84 i 87 KC, ze zm. wynikającymi z art. 1019 KC). Tak więc spadkobierca może uchylić się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, jeżeli takie zachowanie było konsekwencją błędu prawnie istotnego co do przedmiotu spadku, a do uchylenia się dojdzie przed sądem, który dokonuje jego zatwierdzenia i jednocześnie złoży oświadczenie, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Oświadczenie o uchyleniu się od tych negatywnych skutków powinno być złożone, zgodnie z art. 88 § 2 KC przed upływem roku od wykrycia błędu. Sąd dokonuje kontroli dopuszczalności uchylenia się od skutków oświadczenia woli, jak i niezłożenia wymaganego oświadczenia, pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek. Powołanie się przez spadkobiercę, zgodnie z na działanie pod wpływem błędu wymaga wykazania, że błąd był istotny, dotyczył czynności prawnej i znajduje usprawiedliwienie w okolicznościach sprawy.

W literaturze i orzecznictwie Sądu Najwyższego stan niewiedzy spadkobiercy o długach obciążających dany spadek określa się w różny sposób. Mówi się o błędzie co do "przedmiotu spadku", "stanu spadku", "stanu majątku spadkowego", "istotnych właściwości spadku" i innych. Mylne wyobrażenie spadkobiercy o stanie spadku może odnosić się do samego faktu istnienia długów spadkowych oraz ich wysokości. Błąd istotny spadkobiercy co do stanu spadku można ogólnie ująć jako taki błąd, który uzasadniałby przypuszczenie, że gdyby składający nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia oznaczonej treści. Oświadczenie o przyjęciu spadku po określonym spadkobiercy łączy się z reguły z przekonaniem, że dojdzie do powiększenia majątku spadkobiercy w wyniku dziedziczenia lub przynajmniej do niepogorszenia jego sytuacji majątkowej.

Nie odrzuciłem majątku oraz nie zrzekłem się spadku i dziedziczę długi po dziadku czy babci po śmierci Poznań

Dodatkowo o błędzie, co do przedmiotu spadku można mówić wtedy, gdy brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego nie jest wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy, czy też, gdy „błąd jest usprawiedliwiony okolicznościami sprawy”. Stwierdzenie, że spadkobierca, który nie złożył żadnego oświadczenia w przedmiocie nabycia lub odrzucenia spadku, nie dołożył należytej staranności w celu pozyskania wiedzy o stanie spadku (art. 1019 § 2 KC), powinno być poprzedzone oceną okoliczności konkretnej sprawy i ustaleniem, jakich aktów staranności można było od niego wymagać. (tak postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 29 listopada 2012 r., II CSK 172/12) W ocenie Sądu taka sytuacja nie zachodzi w realiach rozpoznawanej sprawy.

Podstawę tezy o niedołożeniu należytej staranności powinna stanowić ocena uwzględniająca konkretne okoliczności sprawy nieodzowne do ustalenia, jakich aktów staranności można było wymagać od strony. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego w sprawie o sygn. akt IV CK 799/04 w dniu 30.06.2005 r., dopiero niepodjęcie określonych, uzasadnionych w danej sytuacji, działań mogłoby prowadzić do oceny o niedołożeniu przez spadkobiercę należytej staranności wyłączającej skuteczne powołanie się na błąd, co do przedmiotu spadku. Skuteczność powołania się na błąd, co do przedmiotu spadku można wyłączyć wtedy, gdy spadkobierca nie dochował należytej staranności polegającej na podjęciu uzasadnionych w danych okolicznościach działań, zmierzających do ustalenia stanu spadku, których podjęcie doprowadziłoby do takiego ustalenia i w konsekwencji - do uniknięcia błędu.

Sprawa sądowa opracowana przez Kancelarię

K. K. (1) złożyła wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po C. S. W uzasadnieniu podała, że dopiero z pisma wierzyciela zmarłego dziadka C. S. z 21 marca dowiedziała się, że jest spadkobierczynią dziadka, a spadek jest zadłużony. Sąd ustalił, co następuje:

Nie odrzuciłem majątku oraz nie zrzekłem się spadku i dziedziczę długi po dziadku czy babci po śmierci Poznań

W okolicznościach niniejszej sprawy rozważenia wymaga okoliczność, czy w rozumieniu art. 84 § 2 KC wnioskodawczyni działała pod wpływem błędu istotnego, czyli uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby nie działała pod wpływem błędu i oceniała sprawę rozsądnie, złożyłaby w przepisanym terminie oświadczenie o odrzuceniu spadku. W ocenie Sądu, wiedza o dziedziczeniu spadku po zmarłych rodzicach przez dzieci na podstawie przepisów kodeksu cywilnego jest w polskim społeczeństwie dość powszechna, aczkolwiek zasady „ilościowe” tego dziedziczenia (wszystkie dzieci po równo) są znane nie wszystkim spadkobiercom. Natomiast zasady dziedziczenia przez podstawienie, czy też zasady dziedziczenia w braku zstępnych albo w przypadku wcześniejszej śmierci uprawnionego zstępnego, który posiada własnych zstępnych, są znane nielicznym i w ocenie Sądu (popartej wiedzą płynącą z urzędu z wieloletniej praktyki) nie mogą być uznane za wiedzę powszechną.  W chwili śmierci C. S. żyło troje jego dorosłych dzieci i zdaniem Sądu Karolina K. pozostawała w usprawiedliwionym błędzie, że tylko te dorosłe dzieci są spadkobiercami zmarłego. Dodatkowo, K. K. (1) pozostawała także w błędzie co do faktu, że spadek po dziadku nie jest zadłużony.

Błąd ten jest w ocenie Sądu również usprawiedliwiony. K. K. (1) zerwała kontakty z dziadkiem, gdy miała mniej więcej 13 lat, a więc była jeszcze dzieckiem. Powodem tej decyzji był alkoholizm dziadka i wewnętrzne przekonanie wnioskodawczyni, że sposób życia dziadka przyczynił się do śmierci babci. Z C. S. nikt z najbliższej rodziny, a nawet z sąsiadów, nie utrzymywał żadnych kontaktów, o czym świadczy fakt, że nikt nie wiedział o jego zgonie, zatem w akcie zgonu odnotowano datę znalezienia zwłok, a nie datę śmierci. Za usprawiedliwiony okolicznościami należy zatem uznać brak wiedzy wnioskodawczyni o udzielonej dziadkowi pożyczce, a sam fakt udzielenia pożyczki osobie bez stabilnej sytuacji życiowej, nałogowo pijącej alkohol, jest dla wnioskodawczyni, osoby jeszcze młodej, nie orientującej się w polityce kredytowej banków i parabanków, dużym zaskoczeniem i zaskoczenie to jest w ocenie Sądu również usprawiedliwione okolicznościami. Postanowienie Sądu Rejonowego - I Wydział Cywilny z dnia 12 czerwca 2018 r. I Ns 78/18

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji. Prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

5/5 - (12 votes)

Dodaj komentarz