Poniedziałek - Sobota9.00 - 20.00
ul. Głogowska 47a lok. 1a 60-736 Poznań
Tel.+48696293998
ZapraszamyJeżeli chcesz mieć przewagę problemy powierz najlepszym specjalistom
Twoja sprawa z zakresu prawa spadkowego jest już wystarczająco stresująca. Nie powinieneś rozbijać banku tylko po to, aby upewnić się, że jesteś chroniony

Dziedziczenie spadku i majątku, gdy małżonkowie – mąż czy żona – nie mieli dzieci

Sama przynależność określonej osoby do kręgu spadkobierców ustawowych nie gwarantuje jeszcze tego, że osoba ta dojdzie w danej sytuacji do dziedziczenia. Ustawodawca porządkuje bowiem krąg spadkobierców i ustala określoną kolejność powołania do dziedziczenia ustawowego. W świetle art. 931 i n. KC spadkobierców ustawowych zakwalifikować należy do następujących po sobie grup dziedziczenia, co w konsekwencji oznacza, że bliscy spadkodawcy i inne osoby (gmina albo Skarb Państwa) są powoływane do spadku w określonej kolejności. Wyjaśnić należy, że spadkobiercy ustawowi powoływani są do spadku według zasady, że pierwszeństwo dziedziczenia przysługuje osobom należącym do wyższej grupy dziedziczenia, a jeśli chodzi o spadkobierców należących do tej samej grupy, to obowiązuje zasada, że bliższy żyjący krewny wyłącza od dziedziczenia dalszego krewnego. Z tym że szczególnie uprzywilejowaną pozycję prawną jako spadkobierca ustawowy ma małżonek spadkodawcy, a gminie albo Skarbowi Państwa spadek na mocy ustawy przypada na samym końcua.

Dziedziczenie spadku i majątku, gdy małżonkowie – mąż czy żona – nie mieli dzieci Poznań

Tak więc w pierwszej kolejności na podstawie art. 931 KC dziedziczą dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, ewentualnie, jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, dziedziczą także wnuki (dalsi zstępni). Następnie, w braku zstępnych spadkodawcy, na podstawie art. 932 KC do dziedziczenia dochodzą jego małżonek i rodzice. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom (art. 932 § 3 KC). Do kolejnej grupy spadkobierców ustawowych należy rodzeństwo spadkodawcy oraz, ewentualnie, zstępni rodzeństwa (zob. art. 932 § 4 i 5 KC). W dalszej kolejności, w braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy, cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy (art. 934 KC). Wreszcie na mocy art. 9341 KC, w braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku. W ostatniej kolejności jako spadkobierca ustawowy dziedziczy gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy albo, jeżeli nie da się ustalić ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego – Skarb Państwa (zob. art. 935 KC).

Jeśli do dziedziczenia dochodzi kilka osób, to stają się oni współspadkobiercami i jako tacy nabywają udziały w spadku. Jednoczesne powołanie do spadku kilku osób wiąże się z instytucjami wspólności majątku spadkowego i działu spadku (zob. art. 1035 i n. KC). Przypadające spadkobiercom ustawowym udziały określone są bądź w stałym ułamku (zob. art. 932 § 2 i art. 933 § 1 KC), bądź w ten sposób, że dany udział jest nie mniejszy niż określony ułamek (zob. art. 931 § 1 zd. 2 KC), bądź też określone są jako równe (w częściach równych), stosownie do liczby spadkobierców (zob. art. 931 § 1 zd. 1, art. 932 § 3–4, art. 934 § 1 i 3 KC). Szczególne zasady obliczania wysokości odpowiednich udziałów spadkowych stosowane są w sytuacji, gdy w miejsce nieżyjącego krewnego bliższego stopnia do dziedziczenia powołani są jego zstępni (zob. art. 931 § 2 KC).

W myśl art. 931 § 1 KC w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 całości spadku (art. 931 § 1 KC). Wyjaśnić należy, że przywołane uprzywilejowanie małżonka, jako spadkobiercy ustawowego, nie jest zależne od ustroju majątkowego, który obowiązywał do chwili otwarcia spadku. Jeżeli między małżonkami istniał ustrój wspólności majątkowej (art. 31 KRO), to z chwilą śmierci jednego z nich wspólność majątkowa małżeńska ustaje, udział w wysokości połowy przypada pozostałemu przy życiu małżonkowi, udział zaś pozostały wchodzi w skład spadku. Tym samym tylko w zakresie połowy majątku wspólnego małżonków, który stał się częścią spadku, następuje dziedziczenie, a małżonkowi spadkodawcy dziedziczącemu razem z jego zstępnymi przypada najmniej 1/4 spadku.

Dziedziczenie spadku i majątku, gdy małżonkowie – mąż czy żona – nie mieli dzieci Poznań

Jeśli wyłącznie dzieci dochodzą do dziedziczenia, to ich udziały w spadku są równe. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Zasadę tę stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych (zob. art. 931 § 2 KC). Przypomnieć należy też o tym, że spadkobiercą ustawowym, ale także i testamentowym, może być również dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte, jeżeli urodzi się żywe (zob. art. 927 § 2 KC).

Przewidziane następstwo, w którym dzieci zmarłego wcześniej dziecka spadkodawcy wchodzą w miejsce swojego rodzica, powoduje, że zstępni zmarłego dziedziczną w istocie bezpośrednio po spadkodawcy. Wnuki spadkodawcy w opisanej sytuacji dochodzą do spadku prawem własnym, bezpośrednio po spadkodawcy, a nie po swoim wstępnym, ponieważ ich dziedziczenie uzależnione jest od istnienia przesłanek dziedziczenia takiego zstępnego w stosunku do spadkodawcy, nie zaś względem swego bezpośrednio przodka. Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcu nie ma żadnego wpływu na dziedziczenie po dziadku (babci).

W dalszej kolejności, wobec braku dzieci i dalszych zstępnych spadkodawcy, na podstawie art. 932 § 1–3 KC do dziedziczenia dochodzą jego małżonek i rodzice. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi 1/4 całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

Jak stanowi art. 932 § 4 KC, jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. W myśl art. 932 § 5 KC przypadający udział spadkowy temu z rodzeństwa spadkodawcy, który nie dożył otwarcia spadku, dziedziczą jego zstępni, a więc dzieci, wnukowie itd. Z przepisu tego nie wynikają żadne ograniczenia co do dziedziczenia zstępnych rodzeństwa.

Dziedziczenie spadku i majątku, gdy małżonkowie – mąż czy żona – nie mieli dzieci Poznań

Jak stanowi art. 933 § 1 KC, udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy. Tak więc małżonek wyprzedza w porządku dziedziczenia ustawowego zarówno dziadków i ich zstępnych, jak i pasierbów spadkodawcy.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Adwokat Mateusz Ziębaczewski

Mateusz Ziębaczewski to doświadczony adwokat i jedyny w swoim rodzaju specjalista od prawa spadkowego w Polsce. Swoją wiedzą i umiejętnościami służy klientom, pomagając im w najbardziej skomplikowanych sprawach spadkowych. Z naszą kancelarią współpracują najbardziej znani profesorowie, doktorzy prawa oraz byli ministrowie, gdyż cenią jakość, pewność i bezpieczeństwo jakie oferujemy.

email telefon LinkedIn

Zobacz pozostałe wpisy autora

Kancelaria Prawa Spadkowego w Poznaniu